Het weer in mei 2026 en de IJsheiligen
Mei staat bekend als een overgangsmaand. De gemiddelde temperatuur in Nederland ligt tussen de 9 en 17 graden, maar de laatste jaren zien we steeds vaker uitschieters naar boven én naar beneden. Volgens het KNMI komt nachtvorst in het binnenland tot halverwege mei nog regelmatig voor, vooral in heldere nachten met weinig wind. Juist daarom is de volkswijsheid rond de IJsheiligen nog steeds bruikbaar.
De IJsheiligen vallen in 2026 op 11 mei (Mamertus), 12 mei (Pancratius), 13 mei (Servatius), 14 mei (Bonifatius) en 15 mei (Sophia of ‘Koude Sophie’). Pas ná 15 mei geldt in grote delen van Nederland en België de grond als écht vorstvrij. Wil je zeker spelen, wacht dan tot het pinksterweekend of check de nachttemperaturen op een betrouwbare weersite.
Klimaatbestendig tuinieren betekent in mei vooral: mulchen tegen uitdroging, waterreservoirs vullen en windschermen zetten rond kwetsbare planten. Kies bij zaaien ook voor rassen die bestand zijn tegen warme en droge zomers, zoals trostomaten ‘Diplom’, sla ‘Grazer Krauthäuptel’ of snijbiet ‘Rhubarb Chard’.
Wat zaaien en planten in mei: de grote tabel
Foto: Pexels
Hieronder vind je een overzicht van de belangrijkste groenten en kruiden die je in mei kunt zaaien of uitplanten. Pas het aan op jouw regio: in het zuiden en langs de kust kun je vaak een week eerder uitplanten dan in het oosten of noorden.
Gewas Zaaien binnen/buiten Planten uit Oogst Tips
Tomaten Voorgekweekt binnen Na 15 mei (buiten) Juli-oktober Pas op voor nachtvorst, zet afdakje tegen regen
Paprika en peper Voorgekweekt binnen Na 20 mei of in kas Augustus-oktober Warmteminnend, liefst 15°C bodemtemperatuur
Courgette Binnen of direct buiten (eind mei) Na 15 mei Juli-september Veel ruimte nodig (1 m²), rijk bemeste grond
Komkommer Voorgekweekt binnen Na 20 mei Juli-oktober In kas al eerder; buiten beschut tegen wind
Pompoen Binnen of direct buiten (eind mei) Na 15 mei September-oktober Zaai op composthoop, veel water
Maïs (suikermaïs) Direct buiten — Augustus-september In blok van 4×4 planten voor bestuiving
Stam- en stokbonen Direct buiten vanaf 10 mei — Juli-september Stokbonen bij 2 m hoge stok; bij nachten boven 10°C
Sla (pluksla, kropsla) Direct buiten, iedere 2 weken — Juni-juli Kies hittebestendige rassen voor late mei
Wortelen Direct buiten — Juli-oktober Dun uit, vermijd verse mest, houd vochtig
Rode biet Direct buiten — Juli-oktober Meerdere rijen in etappes zaaien
Koolraap en knolselderij Voorgekweekt of zaaibed Eind mei September-november Rijke grond, voldoende water
Andijvie Zaaibed of binnen Eind mei Juli-september Bleken laatste week vóór oogst
Prei (zomerprei) Zaaibed Half juni Augustus-oktober Later uitplanten in diepe plantgaten
Basilicum Binnen of onder glas Na 20 mei Juli-september Houdt niet van koude nachten
Aardappelen (late ronde) Pootgoed buiten tot half mei — Augustus-oktober Aanaarden zodra loof 15 cm is
Wil je meer weten over welke gewassen op welk moment het beste tot hun recht komen? Raadpleeg dan ook onze uitgebreide zaaikalender voor groenten met exacte zaaidiepte en plantafstanden.
Zaaien buiten in mei: directzaaiers
Veel groenten die je in april nog onder glas moest zaaien, kunnen in mei direct de volle grond in. De grond is inmiddels opgewarmd tot boven de 10 graden, wat de kiemsnelheid flink verhoogt. Belangrijk: zaai in etappes van 1 à 2 weken, zodat je niet in één keer tien kroppen sla tegelijk kunt oogsten.
Makkelijke directzaaiers voor beginners
Ben je net begonnen met een moestuin? Dan zijn bonen, radijs, sla, rode biet en Oost-Indische kers ideale keuzes. Ze kiemen snel, vergeven beginnersfouten en leveren binnen enkele weken al iets zichtbaars op. Bekijk ook onze lijst met gemakkelijk te kweken groenten voor meer inspiratie.
Wat direct buiten zaaien vanaf 10 mei?
• Stam- en stokbonen (bij bodemtemperatuur van 12°C of hoger)
• Courgette, pompoen en komkommer direct in het zaaigat met een glazen pot erover
• Maïs in blokvorm voor betere bestuiving
• Suikererwten en peulen voor de laatste ronde
• Schorseneren en zwarte rammenas
Uitplanten na de IJsheiligen: stap voor stap
Heb je in april tomaten, paprika’s, aubergines of courgettes voorgezaaid op de vensterbank of in een koude kas? Dan is halverwege mei hét moment om ze naar buiten te verhuizen. Belangrijk is dat je ze eerst afhardt: zet ze een week lang overdag op een beschutte plek buiten en haal ze ’s nachts weer binnen. Zo wennen ze geleidelijk aan wind, zon en temperatuurverschillen.
Maak royale plantgaten, meng de uitgegraven grond met goed verteerde compost en een handje gedroogde koemest. Tomaten plant je iets dieper dan ze in de pot stonden, zodat er langs de stam extra wortels kunnen ontstaan. Plaats meteen een tonkinstok of spiraal, zodat je de plant bij het aanbinden niet beschadigt. Giet na het planten royaal aan met lauw water.
Handig detail: dek de pas uitgeplante groenten de eerste nacht nog af met vliesdoek of een omgekeerde emmer als de weersverwachting onder de 6°C duikt. Tips rond voorzaaien en bakken vind je in ons artikel over bakken voor de groententuin.
Onderhoud: schoffelen, aanaarden en gieten
Een moestuin in mei vraagt om bijna dagelijkse aandacht. Onkruid groeit in deze maand minstens zo hard als je groenten. Schoffel bij voorkeur op een droge, zonnige dag, zodat het onkruid direct verdroogt. Houd je schoffel ondiep (1 tot 2 cm): je wilt onkruid kappen, geen wortels van gewassen beschadigen.
Aardappelen die in april zijn gepoot krijgen nu 15 tot 20 cm hoog loof. Hark regelmatig grond naar de stam toe (aanaarden), zodat er meer knollen gevormd worden en de jonge aardappelen niet groen verkleuren door zonlicht. Controleer het loof ook op de coloradokever.
Bij droge periodes is gieten in de ochtend het verstandigst. Giet gericht bij de wortels, niet over het blad, en gebruik zo veel mogelijk regenwater uit een ton. Een laag mulch van grasmaaisel of stro van 3 tot 5 cm dik vermindert verdamping en houdt het bodemleven actief. Volgens onderzoek van Wageningen University & Research kan een goede mulchlaag het waterverbruik in een moestuin met 20 tot 30% verminderen.
Bemesting en bodemleven opbouwen
Mei is hét moment om je gewassen extra voeding te geven. Bladgroenten als sla, spinazie en snijbiet profiteren van een gift verdunde brandneteltonic (1 deel gisting op 10 delen water). Tomaten, paprika’s en courgettes krijgen beter vruchtzetting met bemesting op basis van smeerwortelgier of bio-tomatenmest met extra kalium.
Denk ook aan groenbemesters op lege plekken: Facelia, boekweit of gele mosterd kun je nog tot eind mei zaaien. Ze houden het bodemleven actief, onderdrukken onkruid en voegen na onderspitten waardevolle organische stof toe. Wil je je bodem structureel verbeteren? Lees dan ons artikel over groenten en kalk in de bodem, want niet elke groente houdt van een zure ondergrond.
Voor verdere verdieping over biologische bemesting en bodembiodiversiteit is de Vlaamse vereniging Velt een betrouwbare bron. Zij publiceren handige richtlijnen per seizoen en per gewas.
Plagen en ziekten in mei herkennen
Hoe warmer en droger het wordt, hoe meer plaaginsecten ontwaken. Luizen zijn in mei vaak de eerste boosdoener: zij kolonieren jonge scheuten van tuinbonen, kool en rozen. Spuit zwarte en groene luis weg met een harde straal water of een oplossing van groene zeep (1 eetlepel per liter water). Lieveheersbeestjes, gaasvliegen en zweefvliegen doen vervolgens het zware werk.
Slakken zijn in een nat voorjaar een hoofdpijndossier. Leg schuilplaatsen als houten plankjes in de moestuin en verwijder de slakken ’s ochtends. Koperen stroken rond kwetsbare gewassen en biologische slakkenkorrels op basis van ijzerfosfaat werken goed. Controleer ook regelmatig je koolplanten op eitjes van het koolwitje — verwijder ze met de hand of leg insectengaas over het bed.
Een ander aandachtspunt is meeldauw op courgettes en komkommers later in de maand. Houd voldoende plantafstand, voorkom nat blad bij het gieten en kies meeldauwtolerante rassen als ‘Defender’ of ‘Partenon’. Meer over voorkweken en stekken lees je in ons artikel over groentestekjes kopen.
Taken voor de moestuinier in mei: checklist
• Af harden van voorgezaaide tomaten, paprika’s, aubergines en courgettes tussen 5 en 14 mei.
• Ná 15 mei uitplanten van warmteminnende groenten en direct aanbinden aan tonkinstok.
• Wekelijks zaaien van sla, radijs en rode biet in kleine porties voor een continue oogst.
• Aanaarden van aardappelen zodra het loof 15 cm hoog staat en laatste ronde pootgoed uitpoten vóór half mei.
• Schoffelen op droge dagen, mulchen rond warmteminnende gewassen en regenwater opvangen.
• Brandnetelgier of compostthee aanmaken voor bijbemesting van bladgroenten en vruchtgroenten.
• Controle op luizen, slakken en koolwitje-eitjes; insectengaas klaarleggen voor koolgewassen.
Met deze moestuinkalender voor mei 2026 in de hand zet je de belangrijkste stappen richting een volle, gezonde moestuin deze zomer. Werk in etappes, houd het weer in de gaten rond de IJsheiligen en geef je bodem genoeg aandacht: een levende grond met voldoende mulch en organische stof is de beste verzekering tegen zowel droogte als hevige regenbuien. Succes in de moestuin en geniet van de eerste verse oogst die vanaf half juni op je bord verschijnt.